Αναζήτηση
  • Κωνσταντίνος Μουτσιάνας

Σαρακατσάνοι ομογενείς: ο ελληνισμός της Βουλγαρίας


Το Πρωτόκολλο της Ανεξαρτησίας του Ελληνικού κράτους (1830) αποτέλεσε την πρώτη επίσημη διπλωματική πράξη που αναγνώριζε την Ελλάδα ως κυρίαρχο και ανεξάρτητο κράτος με οριοθετημένα σύνορα. Οι συνοριακές γραμμές που όριζε το Πρωτόκολλο του Λονδίνου «χώρισε» γεωγραφικά τους Σαρακατσάνους ανάμεσα στο νεοελληνικό κράτος και στο υπό τουρκικής κυριαρχίας ελληνικό έδαφος. Οι Σαρακατσάνοι κινήθηκαν βορειοανατολικά, φτάνοντας μέχρι τη Βουλγαρία, την Ανατολική Ρωμυλία και τη Μαύρη Θάλασσα. Μέχρι και το 1878 (έτος απελευθέρωσης της Βουλγαρίας) οι μετακινήσεις προς τα ελληνικά εδάφη πραγματοποιούνται ελεύθερα ενώ η επανάσταση των Νεότουρκων το 1908 προκάλεσε τις πρώτες δυσκολίες.


Με τον καθορισμό των συνόρων μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας και Βουλγαρίας (1920-1922) ένα μέρος των Σαρακατσάνων πέρασε στην Ελλάδα και το υπόλοιπο παρέμεινε στη Βουλγαρία έχοντας ως κύρια ασχολία την κτηνοτροφία.


Το 1958, στο πλαίσιο του οικονομικού κολεκτιβισμού των κομμουνιστικών κρατών, το βουλγάρικο κράτος προέβη σε κρατικοποίηση του ζωικού κεφαλαίου. Η κατάσχεση των αιγοπροβάτων αποτέλεσε το μεγαλύτερο οικονομικό και ψυχολογικό πλήγμα στους Σαρακατσάνους. Η χρονική περίοδος που ακολούθησε συνοδεύτηκε από ραγδαίες αλλαγές στην οικονομική, επαγγελματική και κοινωνική ζωή των Σαρακατσάνων. Διατηρώντας την ελληνική γλώσσα, τα πανάρχαια ήθη και την Ορθοδοξία, κατάφεραν να ενταχθούν με επιτυχία στα νέα δεδομένα και να διακριθούν στο εμπόριο και το επιχειρείν ενώ μέσω ειδικών προγραμμάτων είχαν τη δυνατότητα να σπουδάσουν σε ακαδημαϊκά ιδρύματα της Ελλάδας.


Οι Σαρακατσάνοι στη Βουλγαρία ξεπερνούν αυτή τη στιγμή τις 20.000 και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εθνική οικονομία. Συμβάλλουν στην οικοδόμηση σχέσεων ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία.


Αν η χώρα μας πιστεύει ακόμη ότι μπορεί να γίνει επιχειρηματικό και πνευματικό κέντρο των Βαλκανίων τότε θα πρέπει σίγουρα να αξιοποιήσει τους Σαρακατσάνους ομογενείς. Να συνδράμει στην προσπάθεια που κάνουν για διατήρηση της ελληνικότητας αναπτύσσοντας εκπαιδευτικά προγράμματα, αποστέλλοντας βιβλία και συγγράμματα, διασφαλίζοντας εκπαιδευτικούς για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και πρωτίστως διατηρώντας ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τους Σαρακατσάνους στη Βουλγαρία που αποτελούν φάρο του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας.